Les 7: Reacties na een verlies

In het gedrag van kinderen, jongeren en volwassenen is van alles te zien. Wanneer een kind, jongere of volwassene een verlieservaring heeft meegemaakt, is ook dit veelal terug te zien in het gedrag. De onderstaande reacties geven weer hoe verlies geuit kan worden. Al deze uitingsvormen kunnen mild of heftig zijn, dit is afhankelijk van het soort verlies waarmee een kind, jongere of volwassene mee te maken heeft gehad.

Verdringing

Door dit afweermechanisme wordt het verlies ontkend. Vaak doordat de pijn die hoort bij het verlies nog niet verdragen kan worden. Door te ontkennen is rouw niet mogelijk, doordat de realiteit (nog) niet wordt geaccepteerd. Verdringing kan zich uiten in bepaalde beweringen. In de fantasie van het kind leven zijn ouders bijvoorbeeld nog steeds samen of leeft de dierbare nog.

Rolovername

Kinderen en jongeren kunnen wanneer een broer(tje) of zus(je) komt te overlijden de plaats innemen van de overledene. Dit overnemen kan in zowel persoon als plaats in het gezin. Kinderen en jongeren kunnen het idee krijgen dat zij alleen maar wat waard zijn als zij net als hun overleden broer(tje) of zus(je) zijn, omdat het daar na een overlijden van voornamelijk om draait. Daarnaast kunnen kinderen en jongeren de rol als partner van de andere ouder overnemen. Hierdoor krijgen kinderen en jongeren een groot verantwoordelijkheidsgevoel, zij kunnen denken dat het hun taak is om de andere ouder te ondersteunen en te beschermen. Een rolovername gebeurt veelal onbewust en sluipt er langzaam in. Het kan lastig zijn om kinderen en jongeren uit deze rol te halen, zonder hen daarbij af te wijzen om wie zij zijn.

Regressie

Na een verlieservaring kan het zijn dat kinderen, jongeren en zelfs volwassenen weer terug willen naar het verleden. In het verleden was het leven nog veilig. Bij regressie stapt men als het ware terug in de tijd en hoopt daarmee onbewust het geleden verlies ongedaan te maken. Vooral bij kinderen komt regressie veel voor. Kinderen gaan bijvoorbeeld weer duimzuigen, plassen weer in bed, kruipen meer op schoot of willen weer aangekleed worden.

Concentratiestoornissen

Concentratiestoornissen komt bij alle leeftijden voor na een verlieservaring. Voor kinderen en jongeren geldt vaak dat zij op school niet goed hun hoofd bij de les kunnen houden en voor volwassenen geldt dat zij niet goed hun hoofd bij hun werkzaamheden kunnen houden. Wanneer de omgeving hier hinder van ondervindt, kan het voor een kind, een jongere en een volwassene een gevoel van frustratie opleveren.

Psychosomatische klachten en psychische uitingen

Na een verlieservaring kan men last krijgen van hoofdpijnen en buikpijnen, vooral als men niet gemakkelijk gevoelens en emoties kan uiten. Er kan een wervelwind aan gevoelens en emoties losbarsten. Het ene moment kan er een totaal gevoel van boosheid zijn, terwijl een ander moment een totaal gevoel van verdriet overheerst. Soms kan men schamen voor de gevoelens en emoties die loskomen bij verlies en rouw, waardoor schaamte ontstaat voor het tonen van de gevoelens en emoties. Uiteindelijk zorgt deze schaamte ervoor dat er verdringing optreedt.

Opdracht 1
  1. Pak je verliesverhaal er eens bij en download de opdracht ‘Tijdlijn reacties’ uit het werkboek.
  2. Pak verschillende kleuren potloden, stiften of pennenn
  3. Zie je de streep op het blad staan?
  4. Zie je ook de getallen 0 t/m 10 staan?
  5. Zet op de streep al je reacties die je ervaren hebt tijdens de verlieservaring die jij verder wilt gaan uitwerken tijdens deze cursus.
  6. Zet deze neer op volgorde zoals ze staan in je verliesverhaal en zet ze neer op het cijfer zoals jij ze ervaren hebt. 0 = geen last van gehad en 10 = zeer veel last van gehad!
Opdracht 2
  1. Beantwoord nu eens de volgende vragen? Hiervoor kun je de opdracht ‘Mijn reacties’ downloaden uit het werkboek.
  2. Op welke manier ging jij om met deze reacties?
  3. Op welke manier gingen anderen om met de reacties die jij liet zien?
  4. Hoe had je gewild dat er werd omgegaan met de reacties die je liet zien?
  5. Deel je antwoorden in de besloten Facebook groep onder gids 9.