Les 5: Soorten verlies

In ons leven krijgen we allen een keer te maken met een vorm van verlies. Er zijn verschillende soorten verlies waarmee je te maken kan krijgen in je leven. Met sommige vormen krijg je te maken op jonge leeftijd en met andere vormen pas op latere leeftijd. Maar hoe je het ook wendt of keert, uiteindelijk krijgen we allemaal een keer te maken met een vorm van verlies. Nu zijn er vele vormen waarmee je te maken zou kunnen krijgen, daarom heb ik de verschillende soorten van verlies voor je op een rijtje gezet. Dit om je een idee te geven met welke vormen je te maken zou kunnen krijgen in het leven.

Verlies van materie

Het allereerste ‘echte’ verlies waar je in je leven mee geconfronteerd zou kunnen worden is het verliezen van bijvoorbeeld een lievelingsknuffel of een speen. Wanneer een jeugdige al vanaf de geboorte eenzelfde knuffel bij hen hebben of steeds dezelfde speen is een kind zo gewend om deze bij zich te hebben om bijvoorbeeld in slaap te komen. Wanneer de lievelingsknuffel of speen dan kwijtraakt zou je aan een kind kunnen merken dat het hierdoor meer moeite heeft om in slaap te komen dan anders, of het kan dat een kind ineens slechter eet en drinkt dan anders. Een kind laat op deze manier merken dat het rouwt om hetgeen dat het verloren is.

Een jongere zou kunnen rouwen om een voorwerp dat ’emotionele waarde’ heeft, bijvoorbeeld iets dat hij heeft gekregen van een dierbaar persoon. Denk bijvoorbeeld aan dat kettinkje dat de dierbare altijd om had, of de koffiebeker waar de dierbare altijd uit dronk. Op het moment dat het voorwerp kwijtraakt, treden er gevoelens op die kunnen leiden tot rouw. Denk aan gevoelens van verdriet, angst, boosheid of in sommige gevallen zelfs een gevoel van schuld.

Verlies van relatie

Helaas eindigen steeds meer huwelijken of langdurende-samenlevingsrelaties in een scheiding. Vaak zijn hier jeugdigen bij betrokken. In dat geval rouwen zowel ouders als de jeugdige. De ouders rouwen om het eindigen van de langdurige relatie. De jeugdige rouwt omdat papa en mama niet meer bij elkaar zijn, en/of omdat zij moeten kiezen bij wie zij willen wonen.

Jeugdigen in een scheidingssituatie weten niet altijd meer waar zij thuishoren: bij papa of bij mama? Dit geeft veel verdriet en onzekerheid; jeugdigen blijven dan ook nog lang hopen dat alles weer goed komt.

Verlies van gezondheid

Voor jeugdigen kan een (langdurende) ziekte een belemmering zijn. Op school missen zij zoveel dat zij achter raken met het schoolwerk en/of last krijgen van concentratieproblemen. Zij hebben minder tijd of kracht om te sporten of te spelen met vrienden. In situaties als deze rouwen de jeugdigen om de dingen die zij niet meer kunnen door het verlies hun gezondheid.

Hetzelfde geldt als één van de ouders of een broertje of zusje, te maken krijgt met gezondheidsproblemen, denk aan hart- en vaatziekten of kanker als voorbeeld. Na een dergelijke diagnose verandert er van alles binnen het gezin, wat ook per direct een vorm van rouw met zich meebrengt.

Verlies van identiteit

“Wat wil je later worden?” Die vraag in vriendenboekjes, de vraag die opa’s en oma’s stelden. En? Ben je geworden wie je wilde zijn? Is je kind wie het wil zijn? Als dat niet het geval is, kan dat ook rouw veroorzaken, rouw om verlies van identiteit.

Hetzelfde geldt voor jeugdigen die gepest zijn. Pesten is erg beschadigend, en komt nog steeds ontzettend veel voor. Facebook staat vol met filmpjes over dit onderwerp en meestal zijn het geen plezierige filmpjes om naar te kijken. Ook pesten kan ertoe leiden dat een jeugdige zijn identiteit verliest; het gaat in eerste instantie anders leven dan het eigenlijk voor ogen had gehad. Over het algemeen gaat dit heel onbewust en is later pas merkbaar dat een jeugdige vanwege een pestverleden de eigen identiteit ergens verloren is.

Verlies na overlijden

Wanneer de jeugdige te maken krijgt met overlijden, maakt het de meest ingrijpende vorm van verlies door. De impact is enorm: een geur, een muziekstuk, een winkel, een bepaalde dag, dit zijn allemaal triggers die herinneringen kunnen geven aan de overleden persoon. Ook na jaren nog. Het opnieuw inrichten van het leven kost tijd.

Meer verdieping

Wil je meer lezen over de verschillende soorten verlies, dan kan dat uiteraard. Literatuur die dan van harte aan te bevelen is, is de volgende: Boek ‘Rouwconflict’ en dan de paragraaf met de titel ‘Indeling van verliezen’. De druk uit 2013 heeft ISBN 978907894401, de druk uit 2018 heeft ISBN 9789491076053 Het boek kun je bestellen via onderstaande link:

Opdracht 1
  1. Pak je mindmap verlies er eens bij en kijk wat je zoal aan woorden hebt opgeschreven.
  2. Kies voor jezelf één ervaring van verlies uit waar je gedurende deze cursus mee aan de slag zou willen gaan.
  3. Download de opdracht ‘Verhaal van verlies’.
  4. Beantwoord de vragen die horen bij deze opdracht.
  5. Deel je antwoorden in de besloten Facebook groep onder gids 6.
Opdracht 2
  1. Download de opdracht ‘Fotocollage verlies’.
  2. Zoek plaatjes en/of quotes die passen bij jouw verliesverhaal zoals je deze tot zoverre hebt uitgeschreven.
  3. Maak de collage en voeg deze toe aan je verliesverhaal.
  4. Deel de collage in de besloten Facebook groep onder gids 7.